Carlos León: A orde das primeiras cousas

Catálogo de arte no que se afonda na obra do pintor coruñés Teo Soriano.

De vocación temperá, Berta Cáccamo (Vigo, 1963) creceu nun universo ligado á creación. Considerada como unha das pintoras españolas máis importantes da súa xeración, foi quen de destilar influencias afastadas no tempo, sempre disposta ao debate coa súa obra, cos problemas da arte e coas súas imaxes. Esixente e reflexiva, a súa pintura é produto dunha mirada inquieta, emocional e afectiva. Por iso é polo que o título da exposición fala de expansión, porque a súa obra é asemade un proxecto vital, e de ensaio, porque se escribe en presente continuo e se inscribe na memoria como material fundamental.

Teoría y práctica del desierto propón un percorrido polos procesos de traballo de Antoni Socías (Inca, Mallorca, 1955), vinculando, desde a fricción, fotografía e pintura, obxecto, instalación e vídeo. As súas obras revelan unha predilección polos paradoxos e tamén polo absurdo que sutilmente se converte nunha larvada crítica social e política desde as pequenas cousas; subliña a importancia das actitudes no día a día. Na súa obra, os procesos e as metodoloxías de traballo asumen unha importancia radical. Neste sentido, moitas das súas creacións teñen algo de performance e comparten unha dinámica de escenificación seriada na que, a partir do autorretrato, abórdase a crítica social desde os resortes dun absurdo rigoroso.

Tectónica é una prospección no universo creativo e poético de Manuel Vilariño, pero cunha perspectiva que nos permite aproximarnos á súa obra desde un ángulo ou unha visión inédita. Trátase, efectivamente, de posibilitar un traballo de corte tectónico, nun uso metafórico do termo; é dicir, indagar e evidenciar cales son as liñas de sostemento que fundamentan a súa reflexión estética e que explican, a modo dun impulso continuo e dun contrapunto, todas as realizacións plásticas e poéticas -a propia experiencia vital- deste creador tan singular. Tectónica abesoura nos lugares onde se gorece o silencio, o asombro orixinal do acto creativo; tamén o esplendor das imaxes, alí onde estas fulguran.

Tectónica es una prospección en el universo creativo y poético de Manuel Vilariño, pero con una perspectiva que nos permite aproximarnos a su obra desde un ángulo o una visión inédita. Se trata, efectivamente, de posibilitar un trabajo de corte tectónico, en un uso metafórico del término; es decir, indagar y evidenciar cuáles son las líneas de sostenimiento que fundamentan su reflexión estética y que explican, a modo de un impulso continuo y de un contrapunto, todas las realizaciones plásticas y poéticas -la propia experiencia vital- de este creador tan singular. Tectónica escruta los lugares donde se acoge el silencio, el asombro original del acto creativo; también el esplendor de las imágenes, allí donde estas fulguran.

Desde as súas primeiras obras de corte conceptual, realizadas a comezos da década dos setenta, o arxentino Víctor Grippo construíu unha persoal poética do cotián, na cal os materiais orgánicos, as ferramentas e os utensilios domésticos conviven cos métodos e instrumentos da ciencia.
En 2013 o Centro Galego de Arte Contemporánea organizou a primeira gran retrospectiva europea deste artista, cuxo traballo, transcorrida xa máis dunha década desde o seu falecemento, segue a sorprendernos pola súa sinxeleza e a súa profunda actualidade.
O catálogo da exposición propón un achegamento á obra de Víctor Grippo desde catro perspectivas diferentes e complementarias: a da comisaria da mostra, Alicia Chillida; a do crítico e historiador da arte británico, especializado na arte de América Latina, Guy Brett; a da historiadora da arte arxentina María Casanegra, e por último, a do científico e estudoso da obra de Grippo Dante Isidoro Poletto.

En 1952, André Malraux publicaba Le Musée imaginaire de la sculpture mondiale, un texto capital no cal prefiguraba unha nova forma de concibir a historia da arte como disciplina aberta en que a historia dos estilos se desdebuxa en favor dun entendemento cruzado, co que se abre lugar ás conexións indebidas, múltiples e baseadas nos afectos e nas subxectividades. O museo imaxinario de Malraux achegábase en espírito aos procedentes do museo moderno, situándose preto dos gabinetes de curiosidades e das cámaras de marabillas en que os burgueses e nobres do renacemento continuaban a tradición medieval e coleccionaban todo tipo de obxectos estraños xunto a obras de arte.
A exposición Wunderkammer de Suso Fandiño insírese nesta tradición e, ao xeito dunha cámara de marabillas, debuxa unha serie de percorridos e enlaces pouco habituais, deseñando un espazo museístico en que as obras conectan entre si creando relacións punzantes. Esta publicación pretende activar no lector a necesidade de buscar significados ocultos reflexionando de xeito lúdico sobre cuestións como a morte do autor, a futilidade do discurso hexemónico na historiografía artística, o papel do espectador na arte, o xogo político de fronteiras, a mercadotecnia ideolóxica, a oposición entre a baixa e a alta cultura ou a análise da linguaxe como sistema de configuración do pensamento.

Hamish Fulton (Londres, Reino Unido, 1946) é un artista cuxa obra é o resultado do encontro entre a arte e o camiñar. Leva desde 1969 realizando camiñadas por distintas paraxes do planeta: percorreu a Península Ibérica de costa a costa en varias ocasións, visitou case toda Europa, Canadá, Estados Unidos, México e Australia, e camiñou polas montañas da India e do Nepal. Con motivo da exposición Walking East, organizada polo Centro Galego de Arte Contemporánea, planeou un percorrido partindo desde Fisterra, en dirección a Santiago de Compostela, Pamplona e Roncesvalles ata Hendaia.

Esta publicación presenta unha serie de obras resultantes deste proxecto acompañadas dunha conversa na cal o comisario da exposición, Pep Benlloch, e o artista falan sobre a experiencia no Camiño e a carreira de Hamish Fulton como walking artist (artista camiñante).

A publicación Por unha bioloxía da imaxe presenta dúas series sucesivas de obras da artista madrileña Clara Carvajal, Dioses de la frontera e Argucia, que se inscriben no que poderiamos chamar unha primeira aproximación desta artista á bioloxía da imaxe. Mediante este concepto plenamente innovador Carvajal indaga na dimensión plástica e escultórica da imaxe fotográfica.

Dioses de la frontera abre camiño a unha viaxe expositiva e vital: Beirut, esas mil e unha cidades desde onde Clara Carvajal resignifica as imaxes da Arab Image Foundation, os arquivos do xornal An-Nahar e do fotógrafo Émile Boulos Divers. Argucia, pola súa banda, supón un paso máis nesta percuda ao incorporar a tridimensionalidade en sete caixas que funcionan como contornos abertos.

Con ambas as series, Clara Carvajal introdúcenos nun xogo de espellos onde as imaxes rexorden en distintos medios para reafirmaren a súa existencia.

En novembro de 1970 o artista arxentino David Lamelas editou por primeira vez Publication, un libriño sen ilustracións con textos de Keith Arnatt, Robert Barry, Stanley Brouwn, Daniel Buren, Victor Burgin, Michel Claura, Gilbert & George, John Latham, Lucy R. Lippard, Martin Maloney, Barbara M. Reise, Lawrence Weiner. O libro recolle as reaccións destes artistas e críticos de arte a tres afirmacións formuladas por Lamelas arredor dunha cuestión central da arte conceptual: a relación existente entre arte e linguaxe. A peza, que se presentou por primeira vez na galería Nigel Greenwood Inc. Ltd. de Londres, poderá verse na exposición individual de David Lamelas no CGAC en 2021. Como novidade, a edición do CGAC inclúe un debuxo a cor de Marcel Broodthaers que non fora reproducido en ningunha das edicións e reimpresións anteriores da obra.